Pier heeft nog heldere momenten. Dan is hij zijn oude briljante en analytische zelf. Vorige week deed zich zo’n moment voor. Mijn vrouw vertelde hem over de problemen die Koekie op school had, zijn weerzin tegen elke vorm van leren. En toen kwam Pier met het woord, dat nog nimmer in mijn hoofd was opgekomen, maar dat wel eens heel hard de spijker op zijn kop zou kunnen slaan. ‘Wraak.’

Wraak heb je in alle soorten en maten en hoeft niet per se op mensen gericht te zijn. Koekie’s wraak is gericht op het jarenlange gesol met hem, op de klote situatie waarin de omstandigheden hem iedere keer weer hadden gebracht. Weggestuurd, weggehaald, het gevoel van ongewenst zijn, er niet toe doen.

Meer en meer vergeten mijn vrouw en ik het verleden van Koekie. Zijn vrolijkheid, levendigheid en positivisme geven ons het idee dat er niets aan de hand is. Zijn gevoel voor humor kent geen grenzen. Als hij lacht, dan lacht de wereld.

‘Hoe klinkt de deurbel van een blondje?’ vraagt hij mij.
‘Geen idee,’ zeg ik.
‘Dom-ding, dom-ding,’ zegt hij. En zijn lach is zo verpletterend dat ook ik veel harder lach dan de kwaliteit van de mop rechtvaardigt.

Ook sterk is de laatste tijd zijn verklaring voor zijn, meestal goedaardige, wangedrag. ‘Puberteit, Frans, het is de puberteit.’ Dan is het moeilijk om boos op hem te blijven. Hetzelfde geldt voor dat andere zinnetje dat hij regelmatig van stal haalt: ‘Zo ben ik nou eenmaal, Frans.’

Hij grijnst als hij die zin heeft uitgesproken en mij rest weinig anders dan een gepast stilzwijgen. En ik doe mijn best om niet te laten blijken dat ik die opmerking én slim én komisch vind.

Maar natuurlijk draagt hij dat verleden met zich mee. Dat hij er bijna nooit over praat, wil niet zeggen dat het niet bestaat. Ergens in hem zou best wel eens een tijdbom kunnen tikken. Die hopelijk niet tot ontploffing komt, maar het zou een wonder zijn als hij er niet was.

Op de daders, als hij die al allemaal kan aanwijzen, kan hij geen wraak nemen. Hoogstens kan hij ze negeren. Maar hij moet wat met die gevoelens. In alle logica lijkt mij weigeren om te leren niet de allerbeste wraak. Nog regelmatig moet ik denken aan de eerste juf van hem die ik ontmoette en die mij op dag één al meedeelde dat Koekie niet meer dan afval was. Een slecht mens, leugenachtig, nog wat kwalificaties waarvan ik nog steeds onwel word als ik eraan terugdenk.

In een ideale wereld zou wraak het omgekeerde zijn van wat het nu is: Koekie zou elke voorspelling logenstraffen, hij zou de beste leerling van school zijn, hij zou iedereen die hem heeft laten vallen, groen van jaloezie maken door op vele gebieden de top te halen.

Maar dat is waarschijnlijk te veel gevraagd voor iemand die al zoveel meegemaakt heeft. Dus is het nu even wraak nemen ten koste van hemzelf.

Er even van uitgaande dat in de theorie van Pier een kern van waarheid zit.

Frans Lomans
Frans Lomans (57, hoofdredacteur van Panorama, kinderloos) en zijn vrouw Céline van Gennep (54 en moeder van de 28-jarige Rosa) zijn getrouwd in 2001 en sinds zomer 2009 pleegouders van Koekie. Ze waren nooit eerder pleegouders.

KOEKIE & IK
Aangrijpend verhaal over het leven met een pleegzoon.
In de zomer van 2009 kwam Koekie, een Surinaamse jongen die net acht geworden was, terecht in Amsterdam Oud-Zuid bij Céline van Gennep en Frans Lomans. Koekie had al een bewogen leven achter de rug. In dit boek lees je wat Koekie allemaal meegemaakt had, over hoe Koekie veranderde en over hoe Koekies komst ook zijn bestaan en dat van zijn vrouw volstrekt op z’n kop zette. Het leven werd een achtbaan: van de hemel naar de hel en terug. Koekie & ik is een soms tragisch, maar vaak ook komisch verslag van de eerste jaren van Koekie bij zijn nieuwe gezin.

Het geeft een aantal praktische problemen als je kind naar een Leonardoschool gaat. Zo is er de reistijd. Alleen ongelooflijke mazzelaars hebben een Leonardoschool om de hoek zitten. De meeste schoolgenootjes van Heron moeten echter met de auto gebracht worden omdat ze uit de hele regio komen. Voor ons is het bijna een half uur rijden om hem op school te krijgen. En weer op te halen. Dat is dus zo goed als twee uur reistijd per dag. Leonardo-onderwijs wordt niet gezien als speciaal onderwijs en dus krijgen we geen cent van onze reiskosten vergoed.

Omdat Herons zusje Ilse naar een gewone basisschool in het dorp gaat, hebben wij thuis twee keer zoveel studiedagen als ouders van wie de kinderen op dezelfde school zitten. En twee keer zoveel geregel voor schoolreisjes, schoolfotografen, projectafsluitingen, sportdagen, sponsorlopen en vieringen. Als freelancer ben ik thuis de persoon die haar werktijd mag opofferen, want zoveel vrije dagen heeft Robert in vaste dienst niet.

Met twee kinderen op verschillende scholen in twee verschillende plaatsen is het ook best stressen om de kinderen op tijd van school te halen. Het brengen is bij ons opgelost. Herons school ziet in een regiofunctie te hebben en is daarom standaard eerder open. Robert brengt Heron naar school op weg naar zijn werk (met een enorme omweg, dat wel).

Maar ‘s middag zijn ze tegelijkertijd uit. Ilse gaat twee dagen per week naar de BSO. Dat scheelt. Maar de overige dagen moet er dus altijd een kind minstens een half uur wachten. Ik heb nu met Ilse’s juf afgesproken dat ik haar een half uur eerder ophaal van school, zodat geen van de kinderen hoeft te wachten. Maar dat scheelt me ook weer een half uur van mijn toch al schaarse werktijd.
Mijn ouders wonen bij ons in het dorp en zijn erg behulpzaam. Maar zij hebben ook wel eens andere bezigheden en zijn ook wel eens op vakantie. En nu zijn ze toevallig op vakantie terwijl Heron plotseling een hele week thuis blijkt te zijn.

Er is geen vakantieopvang en al zijn vriendjes in het dorp zijn gewoon naar school. En ik had al een aantal afspraken met opdrachtgevers staan. Ik voel me een domme doos dat ik het niet eerder doorhad. En vind Herons school heel stom dat ze zomaar een week vrij geven in plaats van de vrije dagen over het jaar te verdelen. En deel dan mijn grieven met de moeders van Heron’s vriendjes. Erkenning. We plannen op het schoolplein een kinderuitwisseling.

Mooi dat die hoogbegaafdheid me niet mijn carrière gaat kosten.

Linda van der Klooster is de moeder van Heron (9), die onderzocht werd op gedragsproblemen en hoogbegaafd bleek te zijn. Het gezin bestaat verder uit vader Robert en dochter Ilse (4).

Ik heb wel eens geprobeerd haar iets anders te drinken te geven. Karvan Cévitam, appelsap, verse jus d’orange, het leidde allemaal tot grote verwarring en een directe weigering verder nog maar iets te drinken. Met veel geruststellende woorden en de vertrouwde vruchtenmix kon ik haar dan weer aan het drinken krijgen.

Nu heeft Albert Heijn iets vreselijks gedaan: de grootgrutter heeft de formule van de vruchtenmix veranderd. De nieuwe variant is dunner en viezer. En nog net zo duur, al vermoed ik dat-ie voor Albert Heijn een stuk goedkoper is.

Op de Facebook-pagina van Albert Heijn is al een kleine revolte van boze ouders ontstaan. Ze vragen zich af wat Albert Heijn met de vertrouwde vruchtenmix gedaan heeft en vooral: waarom de succesformule ingeruild is voor dit nieuwe waterige goedje. Een moeder meldt dat ze twee keer zoveel moet gebruiken voor dezelfde smaak. Een andere moeder zegt dat haar kinderen de nieuwe vruchtenmix naar vieze thee vinden smaken. Albert Heijn reageert met de mededeling dat het is overgestapt op een andere leverancier en daarom is de receptuur anders. Maar, belooft de grootste kruidenier van Nederland in tot niets verplichtend kantoorjargon, de opmerkingen ‘worden meegenomen in de evaluatie’.

Het wordt meegenomen in de evaluatie! Dat belooft wat!

Intussen verdient Albert Heijn lekker aan de verdunde formule – minder waar voor uw geld, waardoor u meer gebruikt – en zie ik mij als moeder van een kleine autist gesteld voor een praktisch probleem: hoe houd ik mijn mopje aan het drinken? Hanno stelde gisteren, zoals het een wetenschapper betaamt, een onderzoekje in de plaatselijke Albert Heijn in en vond, achter de nieuwe flessen, nog flessen oude stijl, te herkennen aan de smalle geribbelde dop. Hij nam ze alle zeven mee. Vriendin Catrien maakte er een ware queeste van. Zij toog op haar fiets langs vier hoofdstedelijke Albert Heijn-filialen en verraste me met dertien flessen oude stijl. Mijn dankbaarheid grenst aan waanzin. Nu hebben we er twintig, genoeg voor pakweg zeven weken. Ik ga van de week ook nog even op strooptocht. Het zijn de hamsterweken!

Voorlopig zijn we dus even gered. En nu maar hopen dat dat ‘meenemen in de evaluatie’ nog ergens toe leidt.

We hadden de laatste weken al zo’n vermoeden. Nog steeds is hij lief, aanhankelijk en bij tijd en wijle zelfs knuffeliger dan je van een 12-jarige mag verwachten. Maar hij is zich ook op een bepaalde manier aan het losmaken. Hij hoeft niet meer opgehaald te worden van school, hij gaat per fiets spelen bij Isaac, die echt een heel eind weg woont. Hij brengt na school Aras, achter op de fiets, naar diens tramhalte. Hij gaat alleen naar zijn therapie.

Het heeft, behalve met zijn balhaar, ook met onze houding te maken. Meer nog dan mijn vrouw ben ik overbeschermend. Zelfs als hij buiten aan het spelen is, spied ik stiekem door het raam de straat af. ‘We moeten hem proberen los te laten,’ zegt mijn vrouw. ‘Hij is 12.’ Is toch makkelijker gezegd dan gedaan. Maar goed, ik begin aan het idee te wennen dat ik af en toe niet weet wat hij waar aan het uitspoken is en met wie. Desondanks bel ik vaak vanaf mijn werk om te vragen of hij al thuis is en hoe de dag verlopen is.

Wat me ook gerust zou moeten stellen is zijn keuze van vrienden. Hij heeft daarin een genadeloos goede intuïtie. Jongens van wie ik eerst dacht ‘daar moet je verre van blijven’ worden door hem omarmd en blijken inderdaad later helemaal oké. Hij selecteert ze echt op karakter. Niet op slimheid en intellect. Sommigen zijn jaren verder in hun ontwikkeling en kennis, anderen lopen jaren achter bij hem. Als ik hem zie omgaan met kinderen uit die eerste groep, dan is hij een vragensteller, hongerig naar kennis. In de contacten met kinderen uit de tweede groep is hij de prater, de kennisoverbrenger.

In Aras, die bij hem in de klas zit, heeft hij een collega puber gevonden. De feestelijke dag dat hij zijn balhaar ontdekte, had hij van Aras het woord sperma geleerd en hadden ze samen geoefend hoe je dat zo gedurfd mogelijk kon uitspreken. Hij nam het in de mond in de verwachting dat ik hem op zijn donder zou geven. ‘Nee,’ zei ik, ‘dat is een normaal woord dat je mag gebruiken. Kijk, “kutwijf” zeggen, wat je deed tegen die vrouw die ons laatst sneed met haar auto, dat mag niet. Dat woord mag je pas gebruiken als je zo oud bent als ik.’

‘Trouwens,’ vroeg ik daarna, ‘weet je eigenlijk wat sperma is?’
‘Ja,’ zei hij aarzelend.
‘Laten we een test doen,’ zei ik. ‘Ik heb een verhaal geschreven. Dat heet: “Het spermaloze vaderschap.” Wat betekent dat?’
Zonder aarzelen zei hij: ‘Jij hebt Rosa en mij als kinderen. En die heb je niet zelf gemaakt.’
‘Correct,’ zei ik bewonderend.
‘Ja Frans!’ zei hij op die vrolijk arrogante toon die hij altijd gebruikt als hij het antwoord heeft op een vraag waarvan ik denk dat hij het antwoord niet kent. Hij was nu een jongen, die niet alleen balhaar had, maar ook een brede en superieure grijns.

Frans Lomans
Frans Lomans (57, hoofdredacteur van Panorama, kinderloos) en zijn vrouw Céline van Gennep (54, artdirector van J/M en moeder van de 28-jarige Rosa) zijn getrouwd in 2001 en sinds zomer 2009 pleegouders van Koekie. Ze waren nooit eerder pleegouders.

KOEKIE & IK
Aangrijpend verhaal over het leven met een pleegzoon.
In de zomer van 2009 kwam Koekie, een Surinaamse jongen die net acht geworden was, terecht in Amsterdam Oud-Zuid bij Céline van Gennep en Frans Lomans. Koekie had al een bewogen leven achter de rug. In dit boek lees je wat Koekie allemaal meegemaakt had, over hoe Koekie veranderde en over hoe Koekies komst ook zijn bestaan en dat van zijn vrouw volstrekt op z’n kop zette. Het leven werd een achtbaan: van de hemel naar de hel en terug. Koekie & ik is een soms tragisch, maar vaak ook komisch verslag van de eerste jaren van Koekie bij zijn nieuwe gezin.

Zoon David is 13 en al dertien jaar doen we een rondje dat eindigt achter de cola op een strategisch terras. We nemen de elektronische kolere herrie voor lief en stellen elkaar de bekende vraag: wat is dit jaar het leukste van de kermis, wat het vervelendste? Of sloomste, of duurste, of grappigste, of idiootste. Als het maar een -ste is.

Tien jaar lang was alles overzichtelijk. David, 4 jaar, achter de cola: ‘Het leukste zijn de eendjes.’ Eendje aan de haak altijd prijs. De draaimolen scoorde ook jarenlang hoog. Als je een dansende pluim in je handen kreeg, mocht je nog een keer. Ik leerde David wat schijnbewegingen waardoor hij vaak succes had. David een jaar later, 5 jaar, achter de cola: ‘Het leukste van deze kermis is dat ik steeds zo n pluim pakte en dan nog een keer mocht.’

David werd 6-7 jaar en toen kwamen de eerste frustraties. David, 6 jaar, achter de cola: ‘Het vervelendst van deze kermis is dat ik niet in de botsautootjes mag.’ Klopt, en ook niet in de kinderbotsautootjes. Een nekhernia krijg je van minder. David, 7 jaar, aan de cola: ‘Het leukste van de kermis vind ik het reuzenrad, je zag het dak van ons huis.’ David, 8 jaar, aan de cola: ‘Het leukste van deze kermis was het spookhuis.’ David, 10 jaar, aan de cola: ‘Het vervelendste van deze kermis is dat ik niet in de schiettent mag.’ Maar ook: ‘Het allerleukste van deze kermis is dat ik in de achtbaan ging.’ Hij mocht in de achtbaan, terwijl ik dat zelf niet durfde. Bij de ingang zocht ik een betrouwbare vader met dochtertje uit waar David bij in het bakje mocht. David, 11 jaar, aan de cola: ‘Het coolste van deze kermis is de grijpautomaat.’ ‘Of misschien het Spookhuis. Nee, de Crazy Mouse.’ Een kotsmachine, maar een feest voor sommige kinderen. David, 11 jaar: ‘Het leukste van de kermis dit jaar was dat ik ‘s avonds mocht, voor het eerst in het donker.’ David, 12 jaar, achter de cola: ‘De Booster! En dat ik kermiszakgeld kreeg.’

Al die jaren kon ik er weinig verrassends tegenover stellen, het was ook meer een manier om David te laten praten. Ik, achter de cola: ‘Het leukste van de kermis vind ik het terras met gratis tweehonderd voorbijgangers. Wat er allemaal voor één keer tevoorschijn komt, uit holen, onder tegels vandaan. ‘Ik kleed me slecht want dan kun je al mijn tatoes goed zien.’ David, 13, achter de cola: ‘Dit jaar is het allerleukste van de kermis de Pusher. Of misschien de Extreme. Of, nee, ik kan eigenlijk niet kiezen, alles was leuk.’ Klopt.

Want wat ik dit jaar het leukste vond?
Voor het eerst had David achteloos gevraagd: ‘Gaan jullie vanavond óók naar de kermis?’
‘Ja, natuurlijk.’
David: ‘Hoe laat?’
Aha. ‘Ga jij vanavond ook? vroeg ik.
David: ‘Ja, natuurlijk’.
Ik: ‘Met wie allemaal?’

De hele vriendenkring werd genoemd, jongens maar ook veel meiden. Ik kreeg geen veto maar het scheelde niet veel. ‘s Avonds op de kermis zag ik ze lopen. Ik zorgde dat hij mij niet zag, bleef op afstand. De kermis van 2013 was natuurlijk niet meer de kermis van de eendjes en het touwtjetrek, dat wist ik ook wel. Maar ook Booster en Reuzenrad hadden opeens een andere rol gekregen. Van doel naar middel. Een middel om naast iemand te kunnen zitten, een manier om iemand – eng eng – even vast te kunnen houden. De kermis was opeens een uitgaansgelegenheid geworden, met vrienden, met meiden niet te vergeten. ‘Jij krijgt mijn pluche Panda-beer.’ Bij de schiettent kwam ik de groep-David toevallig tegen. Zijn beste vrienden begroetten mij hartelijk, David kon mij wel doodkijken.

‘s Avonds laat thuis zagen we elkaar weer. Ik dacht, we doen weer ‘de bekende vraag’. David, ruim 13, achter de cola, na aandringen: ‘Het minder leuke van deze kermis vond ik…’ Er volgde een omzwachteld verhaal met veel subtiele hints. Tenslotte vatte ik het zelf maar samen. Botsautootjes zonder autootjes. Waarbij ik dacht: ‘Je hebt groot gelijk man, we stemmen vanaf nu de avonden op elkaar af.’
Want het allerleukste van deze kermis was natuurlijk dat ik een nieuwe attractie bezig had gezien. Nieuw, 13 jaar oud.

Rob van Vuure
Rob van Vuure schrijft over zijn jongste zoon David (nu 13). Recente ervaringen. Herinneringen. Ook aan de tijd dat hij zelf beginnend tiener was.
In maart 2013 verscheen zijn nieuwe boek ‘Stukjes Spiegel’.

Onderweg zet ik de autoradio uit, want er is genoeg geluid in de auto. De jongens moeten ontladen, na het uren stilzitten in de schoolbanken. En man, wat kunnen sommige hoogbegaafden kletsen. Aan een stuk door. Over het heelal, de rangen in het leger, scheten, de dood en wat daarna komt en de chocoladefabriek van Willy Wonka. Zelden over school.

Herons vriendjes zijn stuk voor stuk even dol op computerspelletjes als hij. En sommigen zijn er zelfs nog beter in dan hij. Die komen hier, eten een tosti, spelen voor de vorm even buiten of op Herons kamer en ritsen dan hun laptoptassen open. Hun Macbook wordt gestart en ze vragen naar het wachtwoord om in te loggen op ons netwerk. Tegenwoordig weet ik wat ze bedoelen en welke code ik waar moet invoeren.

Terwijl het vriendje en Heron verdiept zijn in dezelfde multiplayer versie van Minecraft, Roblox of Galaxy Life, overleggen en grappen ze in een gamerstaal die voor een buitenstaander als ik moeilijk te begrijpen is. Heron en zijn vrienden zijn goed in de spellen die ze spelen. Het zou me niets verbazen als er in de kennissenkring van mijn zoon later game designers zitten.

Hun hand beweegt de muis continu heen en weer. En hun benen bewegen ook steeds. Ze lijken niet stil te kunnen zitten. Ook tijdens het eten wordt er continu op de stoel gedraaid of van tafel weggelopen. Ik vraag opnieuw en opnieuw of ze nog even willen gaan zitten. Maar niet streng. Ik denk niet dat ze er iets aan kunnen doen. Sommigen van Herons vriendjes hebben zoveel onrust van binnen. Vergeleken bij hen is Heron de rust zelve. Al zit hij ook geen seconde stil.

Er zijn ook vriendjes, soms dezelfde als de drukke, die zo verstrooid zijn, dat je je afvraagt of het geen toneelspelletje is. Dat is het niet. Sommige hoogbegaafde kinderen zijn zo intelligent dat ze juist hopeloos zijn in de gewone dagelijkse dingen. Alsof er in hun koppies geen ruimte is voor triviale zaken als het meenemen van een tas naar school, het onthouden waar je je schoenen hebt uitgedaan of het licht uitdoen op de wc. Ze kunnen het niet helpen.

De verstrooide professor bestaat echt. Een ervaringsdeskundige moeder gaf me ooit een heel mooie term voor deze hopeloosheid. Het ontbreken van een ander soort intelligentie. Die ben ik helaas vergeten. Het zou mooi zijn als een van de lezers van dit blog de term weet. Graag je reactie hieronder.

Van de bezoeken van Herons vriendjes heb ik zeker geleerd dat hij veel van mijn ergernissen niet kan helpen. Echt niet. Net als bij zijn vriendjes is het een bijwerking van hoogbegaafdheid. En Heron blijkt er nog goed vanaf te komen. Het kan veel erger. Maar het zijn schatten van jongens. Dat wel.

Linda van der Klooster is de moeder van Heron (9), die onderzocht werd op gedragsproblemen en hoogbegaafd bleek te zijn. Het gezin bestaat verder uit vader Robert en dochter Ilse (4).

Vorige week las ik het boek Moeder de vrouw van mijn vriendin Maaike Kuijvenhoven. Ze interviewde samen met Simone Arts 21 vrouwen die allemaal een ander antwoord gaven op de vraag wat het moederen voor hen betekent.

Toen ze haar boek aan het schrijven was, spraken we vaak over het moederschap. Ik riep steeds dat ik het zo lastig vind dat vrouwen elkaar de maat nemen: over wat de norm is, over hoe je het zou moeten doen in een algemene manier. Waarom kunnen we elkaar niet laten in hoe we het doen? Want wee je gebeente als je afwijkt van de middenmoot, van de zwijgzame norm. Pas op voor de krabbenmand. Wat nou als je eerst stiefmoeder bent en later pas moeder? Wat nou als je mij bent?

Als stiefmoeder ben ik een professionele moeder. Er was en er is nog steeds een directe lijn tussen mijn input en wat ik ervoor terugkrijg. Stel, ik doe mijn best voor mijn stiefkinderen. Jarenlang ben ik op de hoogte van wat ze belangrijk vinden in hun leven en daar speel ik op in. Het is voor mij uiteindelijk makkelijk geworden om langs die weg voor ze te zorgen. Ik kook dingen die ze lekker vinden, ik vraag naar hun dagen en vrienden en hobby’s. Ik investeer tijd in ze, ik weet van hun doen en laten, ik weet wie zij zijn en dat waarderen ze. Ze zien in mij een extra volwassene die van ze houdt en voor ze zorgt. En omdat ze, denk ik, ergens beseffen dat het niet zo hoeft te zijn, geven ze mijn liefde en aandacht terug. Wij zijn lief voor elkaar, wij geven om elkaar.

Hoe complex het moederschap is, wordt mij duidelijk langs de lijnen van mijn stiefmoederschap.

Het moederen voor mijn eigen kind is een zwarte doos. Ik kan blij op het schoolplein staan en de wind van voren krijgen omdat zij iets naars meemaakte op school. Iets groots of iets kleins. Ik sta klaar met al mijn liefde en al mijn tijd en zij schopt tegen mijn schenen. Omdat ze dat kan. Omdat ze weet dat ik onvoorwaardelijk voor haar zorg en van haar houdt. Wat er ook gebeurt. Mijn professionaliteit maakt plaats voor onzekerheid. Want ik weet niet zeker of ik mijn inbreng terugkrijg, ik weet niet zeker of ik haar goed opvoed. Het is intens, het is ruw, het is heel dichtbij, het is mijn oma die ik in haar herken, het is mijn bloed en af en toe is dat heel confronterend. Soms op het pijnlijke af.

Inmiddels weet ik dat wij anders zijn dan een opvoeder en een kind, zoals mijn stiefkinderen en ik dat zijn. Mijn dochter en ik zijn moeder en kind. Ik had de verhalen van andere moeders nodig en de gesprekken met Maaike om in te zien dat het moederschap soms ingewikkeld is en onzeker makend. Door de verhalen van andere vrouwen te lezen – hoe zij moederen en waarom ze doen wat ze doen – durf ik meer op mijn eigen kompas te varen. Ik kan makkelijker accepteren dat ik soms onzeker ben over hoe ik het doe én ook dat het moederschap iets moois is. Dank daarvoor.

Danielle
Danielle heeft drie kinderen: een stiefzoon en -dochter, van 13 en 11, en een dochtertje van 6. Ze werkt als eind- en beeldredacteur en geeft schrijftraining. In haar vrije uren runt ze met haar man en buren een café-restaurant. Ze blogt over alles wat met het stiefouderschap te maken heeft.